މުސްލިމުންނަށް އެންމެ އަސާސީ އެއް ރުކުނަކީ الله އަށް އިތުބާރު ކުރުމާއި ބަރޯސާވުމުގެ ގޮތުގައި ގިނަ ފަހަރަށް މާނަކުރެވޭ ﷲއަށް ވަކީލުކުރުމުގެ ތަޞައްވުރެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ބަޔަކަށް ވަކީލުކުރުމުގެ މާނަ އޮޅިގެން ދެއެވެ. އެމީހުންނަށް ﷲއަށް ވަކީލުކުރުމުގެ މާނަކަމުގައި ދެކެނީ ހަމައެކަނި އެމީހުން ބޭނުންވާ ކަންތައްތަކަށް الله އަށް އާދޭސްކުރުން ހިމެނޭ ބަހުގެ ސިފައެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ޙަޔާތްޕުޅުން ވަކީލުކުރުމާއިމެދު ސާފު ނަޒަރިއްޔާތެއް ދައްކުވައިދޭ ހާދިސާއެއް އެބައޮތެވެ.
އެއްދުވަހަކު ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އަށް އޭނާގެ ޖަމަލު ނުބަނދެ ދޫކޮށްފައި ދިޔަ ސަހަރާގެ އަރައްބެއް ފާހަގަ ކުރެވުމުން، އެމީހާގެ ކިބައިން އޭނާގެ ޖަމަލު ނުބަނދެ ދިޔައީ ކީއްވެތޯ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އެ މީހާ ޖަވާބު އެރުވީ އޭނާ الله އަށް ވަކީލުކުރާކަމުގައެވެ. އެއަށްފަހު ﷲ ގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. "ފުރަތަމަ ޖަމަލު ބަންނާށެވެ. ދެން ﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތައާލާއަށް ވަކީލުކުރާށެވެ. (ތިރުމިދީ)
މިއީ ކުރު ޙަދީޘެއް ކަމުގައި ވިޔަސް މިއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް މުހިއްމު ފިލާވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ބެލިދާނެ ޙަދީޘެކެވެ. އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ޖަނަވާރެއް ހުރިނަމަ އަބަދުވެސް އެ ޖަނަވާރު ބަނދެފައި ހުންނަނީ ތިމާ ނެތް އިރު އެ ޖަނަވާރު ފިލައިގެން ނުދާނެ ގޮތަކަށެވެ. މި ޙަދީޘްގައި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އެ މީހާ ޖަމަލު ދޫކޮށް ދިއުމުގެ ކުރިން ޖަމަލު ބަނދެގެން އުޅުނީކީ ނޫނެވެ. އެމީހާއަށް އެކަން ނުކުރީ ކީއްވެތޯ ސުވާލުކުރެއްވުމުން، އެކަލޭގެފާނަށް އެމީހާ ވިސްނައިދިނީ އޭނާގެ ޖަނަވާރު ފިލައިގެން ނުދިއުމަށްޓަކައި الله އަށް އިތުބާރު ކުރައްވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މުޙައްމަދު ﷺ ޖަވާބު ދެއްވީ އެމީހާ ފުރަތަމަ ޖަމަލު ބަނދެފައި ދެން الله އަށް ވަކީލު ކުރުމަށެވެ.
މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ޖަވާބަށް ބަލާއިރު، الله އަށް އިތުބާރު ކުރުމަކީ ކޮބައިކަން މި މީހާއަށް ނުވިސްނުނުކަން ސާފުވެއެވެ. އޭނާ ހީކުރީ ވަކީލުކުރުމުގެ މާނައަކީ އެމީހަކު އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކޮށް ހުރިހާ ކަމެއް ﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތަޢާލާ ބަލަހައްޓަވާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރުމެވެ. ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ނަސޭހަތްފުޅުން ދައްކުވައިދެނީ الله އަށް އިތުބާރު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ބުނެލާ ބަހެއްނޫންކަމާއި އެކަލާނގެއަށް ވަކީލުކުރަމުން ސަބަބުތަކުގައިވެސް ހިފަހައްޓަންޖެހޭ ކަމެވެ. އޭގެ މާނައަކީ އަޅުގަނޑުމެން ޙާޞިލުކުރަން މަސައްކަތްކުރާ އިރު ކަންކަމާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމަށްފަހު އަޅުގަނޑުމެންގެ އިތުބާރު الله އާއިމެދު އޮތުމެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ، الله ގެ އިލާހީ އެހީތެރިވެވޮޑިގަތުން ލިބުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން ކަމަކަށް އުންމީދާއި އިތުބާރު ކުރުމުގެ ކުރިން އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢަމަލުތަކުންވެސް ފުރަތަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައި އަދާކުރަން ޖެހޭކަމެވެ.
ޙަޤީޤީ ވަކީލުކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެ ފުރަތަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައި އަދާކުރަން ޖެހޭކަން ގަބޫލުކުރުމެވެ. މިސާލަކަށް الله އަކީ ދިރިއުޅުން ދެއްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. (އަލްމުޙިއްޔީ) އަދި އަޅުގަނޑުމެން ރައްކާތެރިކުރައްވާ ބެލެހެއްޓުންތެރިޔާ (އަލްޙާފިޒް) ކަމަށް އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލުކުރިޔަސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބަލިވުމުގެ ކުރިން ބަލިން ރައްކާތެރިވުމުގެ ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހެއެވެ. މިސާލަކަށް އަތްދޮވުމާއި ކަސްރަތު ކުރުމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ވެސް ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި الله އަކީ ދެއްވާ ރަސްކަލާނގެ (އާރ-ރައްޒާޤު) ކަމުގައި ވިޔަސް އަދިވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޖެހެނީ ބޭރަށް ނުކުމެ އާމްދަނީ ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކުރާށެވެ. ހަމައެކަނި އުޑުމަތިން ފައިސާ ވެއްޓޭނެ ކަމަކަށް އަޅުގަނޑުމެން އެކަކުވެސް އުންމީދެއް ނުކުރަމެއް ނޫންހެއްޔެވެ؟
މިގޮތުން، ތިޔަބޭފުޅުން ނުވަތަ އަޅުގަނޑުވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައި އަދާ ނުކުރާނަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރެއިން އަޅުގަނޑުމެންގެ ލަނޑުދަނޑިތަކާ ދިމާއަށް މަސައްކަތް ނުކޮށް ﷲއަށް ވަކީލުކުރުމަކުން ދެން އަޅުގަނޑުމެން މި ދައްކަނީ ޙަޤީޤީ ވަކީލުކުރުމެއް ނޫނެވެ.
މި ނުކުތާއަށް އޮޅުން ފިލުވުމަށްޓަކައި ހަމައެކަނި ބަލަންޖެހެނީ މުޙައްމަދު ﷺ ގެ ޙަޔާތްޕުޅަށެވެ. މުޙައްމަދު ﷺ ނުވަތަ އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީންނަށް އެއްވެސް ޙާލަތެއް ކުރިމަތިވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އެބައިމީހުން ދުވަހަކުވެސް ފަސްޖެހިވަޑައިގެން ތިއްބެވީކީ ނޫނެވެ. އެބޭފުޅުން ބަލަހައްޓަވާނެ ކަމަށް ވިސްނަވާ ކަމެއްނުކޮށް އިށީނދެ ތިއްބަވާ الله އަށް އިތުބާރު ނުކުރައްވައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެބޭފުޅުން ތިއްބެވީ އަމިއްލައަށް ފަރުވާތެރިވެވަޑައިގެން ކަންކަމާއިމެދުު ވިސްނަވައި އެބޭފުޅުންގެ އަމިއްލަ ޢަމަލުތަކުން ކުރެވޭނެ ހުރިހާ ކަމެއް ކުރުމަށްފަހު الله އަށް އިތުބާރު ކުރައްވައިގެންނެވެ.
މިކަމުގެ އެންމެ ރަނގަޅު މިސާލަކީ ހަންދަގު ހަނގުރާމައެވެ. މަދީނާގެ މުސްލިމުންގެ ލަޝްކަރާއި މަދީނާ ފުނޑުފުނޑުކޮށްލުމަށް މުޝްރިކުންގެ 10،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންގެ ލަޝްކަރެއް މިސްރާބު ޖަހާފައިވާ ވާހަކަ އަޑު އިވުމުން، އެމީހުން ހަމައެކަނި އިށީނދެގެން ތިބެގެން الله އެމީހުން ރައްކާތެރި ކުރައްވާނެ ކަމަކަށް ނުބުނެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މުޙައްމަދު ﷺ އާއި މުސްލިމުން މާތް ﷲ އަށް ކުރާ އިތުބާރު ދައްކުވައިދިނީ ފިޔަވަޅު އަޅައިގެންނެވެ. އެމީހުން އަސްކަރީ މަޝްވަރާ މަޖިލީހެއް ބާއްވައި، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ މީހުންނަށް ދިފާޢުވެވޭނެ ގޮތްތަކާ ބެހޭގޮތުން ޚިޔާލުތައް ހިއްސާކޮށްދެއްވިއެވެ. އަދި އެތަނުން ސަލްމާން އަލް ފާރސީގެ ޚިޔާލު ހުށަހެޅުއްވިއެވެ. ދުޝްމަނުން ހިފެހެއްޓުމަށާއި، އެމީހުންގެ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވުމަށް މަދީނާގެ ވަށައިގެން ވަޅެއް ކޮނުމުގެ ޚިޔާލެވެ. އެ ހަނގުރާމަ ފެށިގެން ގޮސް، މުސްލިމުން ކެތްތެރިކަމެއް ނެތި ހަނގުރާމަކޮށް، ގާތްގަނޑަކަށް ތިރީސް ދުވަސް ވަންދެން ހަނގުރާމަ ކުރުމަށްފަހު އެމީހުންގެ ދުޝްމަނުންގެ މައްޗަށް ކުރިހޯދިއެވެ. އެއީ އެބައިމީހުންގެ ޢަޒުމާއި ހިތްވަރު اللهއަށް ދެނެވޮޑިގަންނަވާތީއެވެ. ދުޝްމަނުންގެ ކޭމްޕް ސުންނާފަތިވެ ފަހަތަށް ޖެހެން މަޖުބޫރު ކުރެއްވި ވައިރޯޅިއެއް ފޮނުއްވައިގެންނެވެ.
މި ހާދިސާއިން ލިބިފައިވާ ފިލާވަޅުތަކަކީ ވަކީލުކުރުމުގައި ހިމެނެނީ؛
ރަނގަޅަށް ޕްލޭން ކުރުމަށް ވަގުތު ހޭދަކުރުން.
އެ ޕްލޭނަށް ފިޔަވަޅު އެޅުން.
الله އަށް އީމާންކަން ދެމެހެއްޓުމާއި، ޢަމަލުތަކުގައި ސާބިތުވެ ތިބެގެން ކެތްތެރި ކެތްތެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމާއިއެކު ސާބިތުވުން.
މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީން الله އަށް އިތުބާރު ކުރުމުގައި ކުރިއާލާ ފިޔަވަޅު އެޅުން، އަޅުގަނޑުމެން މުސްލިމުންގެ ގޮތުގައި އެކަންކަން ކުރަން ދަސްކުރަން ޖެހެއެވެ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ޢަމަލުތަކާއި އަޅުގަނޑުމެންގެ ވިސްނުން ފިޔަވައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނެ އެއްވެސް ކަމެއް ހަގީގަތުގައި ނެތްކަން ގަބޫލުކުރާށެވެ. އަހަރެމެންގެ އަނބިމީހާ ކުރާ ކަންތައްތައްވެސް އަހަރެމެންނަށް ކޮންޓްރޯލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަހަރެމެންގެ މައިންބަފައިން ކުރާ ކަންތައްތައްވެސް އަހަރެމެންނަށް ކޮންޓްރޯލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަހަރެމެންގެ ދަރިން ކުރާ ކަންތައްތައްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮންޓްރޯލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަހަރެމެންނަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނީ އަހަރެމެންގެ ސިކުނޑީގައި ހިނގާ ކަންކަމާއި އަހަރެމެންގެ އަތްފައިން ކުރާ ކަންތައްތަކެވެ. ވަކީލުކުރުމުގެ މާނައަކީ ފިޔަވަޅު އަޅައި، އަހަރެމެންގެ ޢަމަލުގެ ނަތީޖާއާ އެކު މާތް ﷲ އަށް އިތުބާރު ކުރުމެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަކީ ﷲއަށް ވަކީލުކުރާ މީހުން ކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. ޖަޒާކަ الله ޚައިރު
ނޯޓް: މިލިޔުމަކީ، އައްމާރު ހަބީބް ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމެއްގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާއެކެވެ.
